Daughter of the Sea : ลูกสาวของทะเลจะนะ (นาซิเราะ The Sea Walk  ×  IWD 2026)

โดย มูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม (มอส.) และ Young food  |  มีนาคม 2026

สวัสดี วันสตรีสากล 2569 !

หากถามว่าปีนี้พวกเราอยากเล่าเรื่องของใคร? ก็จะตอบว่า… จะเล่าเรื่องของเด็กผู้หญิงวัย 18 ที่กำลังปกป้องท้องทะเลที่บ้านเกิดของเธอ

นาซีเร๊าะ เรียนอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 เธอเกิดและเติบโตที่ชุมชนบ้านปากบาง อ.จะนะ จ.สงขลา เป็นคนริเริ่มในการตั้งกลุ่ม The sea walk กับเพื่อน มาขับเคลื่อนเรื่องทรัพยากรในชุมชน ชีวิตประจำวันธรรมดาของเธอในช่วงนี้เป็นช่วงเตรียมตัวเข้ามหาลัย และทำกิจกรรมกับเพื่อนในชุมชน ในวันพักผ่อนเธอจะใช้เวลาในการนอน และดูซีรีย์ที่ชอบ หรือบางทีอาจไปเที่ยวกับเพื่อนในละแวกนั้น 

เธอรวมตัวกับเพื่อนๆ ทำงานวิจัยฉบับเยาวชนเรื่องการจัดการน้ำท่วมในชุมชนที่มีผู้สูงอายุและผู้พิการ ควบคู่กับการทำค่ายเรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องสภาพภูมิอากาศในชุมชน

เดินไปนิดเดียวที่หน้าบ้านของเธอก็จะพบกับทะเล ผู้คนในชุมชนประกอบอาชีพประมงพื้นบ้านเป็นส่วนใหญ่ อาชีพต่อเนื่องอย่างการ ปลดซ็อกแซ็ก และ มาดอวน ก็เป็นอีกสิ่งที่ผู้คนในชุมชนสืบทอดกันมา การขายอาหารทะเลคือรายได้ของผู้คนที่นี่ 

• ปลดส็อกแส็ก คือ การปลดขยะออกจากอวน 
• มาดอวน คือ กระบวนการทำประมงพื้นบ้าน โดยการนำเนื้ออวนมาวัดขนาด ร้อยใส่ลูกทุ่น และลูกตะกั่ว เพื่อเตรียมอวนสำหรับนำไปจับปลาในทะเลต้องอาศัยความประณีต อดทน และเป็นแหล่งรายได้สำคัญของชุมชน
• ผู้หญิงในชุมชน จะค้าขายอาหารทะเล ทำกับข้าวให้สามีที่ไปออกเรือ

นาซีเร๊าะ เล่าให้ฟังว่า เธอชอบบรรยากาศในชุมชนของเธอมาก เพราะเป็นพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ มีทะเล มีคลอง มีพื้นที่สีเขียว อากาศถ่ายเท มีอาหารทะเลให้กินทุกวันเลย

คนในครอบครัวของเธอเป็นส่วนหนึ่งใน “นักรบผ้าถุง” กลุ่มผู้หญิงจาก อ.จะนะ จ.สงขลา ที่ต่อสู้ปกป้องทรัพยากรธรรมชาติ ทะเล และวิถีชีวิตชุมชนจากการพัฒนาโครงการนิคมอุตสาหกรรมขนาดใหญ่มานานกว่า 20 ปี 

เธอเห็นการต่อสู้ของ “นักรบผ้าถุง” มาตั้งแต่เด็ก ทั้งการจัดกิจกรรม การยื่นหนังสือ ถึงแม้ว่าเธอจะเกิดไม่ทันในตอนเริ่มต้น การลุกขึ้นมาทำเพื่อชุมชนของกลุ่มนี้ ทำให้เธอรู้สึกภาคภูมิใจ และอยากขอบคุณผู้ที่มีส่วนร่วมทุกคน ที่ลุกขึ้นมาทำเพื่อชุมชนและเพื่อลูกหลาน การช่วยกันอนุรักษ์ทะเลทำให้ทรัพยากรในทะเลยังมีอยู่ มีอาหารได้กิน มีรายได้ และคงไว้ซึ่งวิถีชีวิตแบบดั้งเดิม สถานการณ์ในพื้นที่ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนของการศึกษาศักยภาพชุมชน 

“จะนะ มีทรัพยากรทางทะเลที่อุดมสมบูรณ์ ชาวบ้านที่นี้ใช้ชีวิตอยู่กับทะเล ทำอาชีพประมง
ทะเล ขับเคลื่อนชีวิตของพวกเรา
ทะเล เหมือนหม้อข้าวหม้อแกง นอกจากการออกทะเลไป เพื่อกลับมาได้ขายแล้ว ยังได้อาหารกลับมาให้ครอบครัวด้วย ทะเลเป็นทั้งหมดของชีวิตเลยค่ะ” – นาซีเร๊าะ

ที่นี่อุดมสมบูรณ์มาก เธอย้ำอีกครั้ง และเล่าให้ฟังถึงประสบการณ์การพบเจอโลมาที่จะนะในความทรงจำของเธอ อาหารทะเลที่นี่สดใหม่และปลดสารพิษ

• The sea walk เริ่มต้นตอนที่เธอเรียนอยู่มัธยมศึกษาปีที่ 4 เป็นกลุ่มเยาวชนในชุมชนจะนะ ที่เกิดจากการชวนเพื่อนมาทำกิจกรรมในชุมชน เพื่อช่วยกันขับเคลื่อนให้เด็กและเยาวชน ได้เข้าใจถึงเรื่องทรัพยากร ที่ต้องส่งต่อให้กับคนรุ่นหลัง ตอนนี้กำลังพัฒนาแผนที่เดินดินหลังเหตุการณ์น้ำท่วม เพื่อให้ชาวบ้านในชุมชนสามารถรับมือกับสถานการณ์ภัยพิบัติในอนาคตได้ โปรเจกต์นี้จะพูดถึง จุดอพยพ แผนที่น้ำความสูง-ต่ำ และสิ่งกีดขวางทางน้ำ ในชุมชนของเธอมีเด็กและเยาวชนเยอะ แต่กลุ่มของเธอไม่ได้ทำงานแค่กับคนในชุมชน แต่ขยายไปถึงคนระแวกใกล้เคียงและเพื่อนในโรงเรียนของเธอ 

นาซีเร๊าะ ชวนเพื่อนๆ มาเข้าร่วมกับ Young food เพื่อทำงานเรื่องความมั่นคงทางอาหาร ชวนกันวางแผนทำกิจกรรม ทำอาหาร พูดคุยกับชาวบ้านในพื้นที่ เพื่อทำความรู้จักชุมชนของเธอให้มากขึ้น เธอบอกว่าได้พัฒนาทักษะความกล้าแสดงออก การเป็นผู้นำ การเป็นผู้ฟัง และการทำงานร่วมกันเป็นกลุ่ม การเข้ามร่วมในครั้งนี้ทำให้เด็กและเยาวชนในพื้นที่รู้จักทรัพยากรของตนเองมากขึ้น ได้ร่วมกันอนุรักษ์ ปกป้อง ดูแล ไปพร้อมกัน

Young Food Fest 2025 พาหนูและเพื่อนๆที่ทำกลุ่มด้วยกัน มาแลกเปลี่ยนเรื่องทรัพยากรที่บ้านของเรากับผู้คนในกรุงเทพฯ เป็นครั้งแรกของหนู ก็รู้สึกตื่นเต้นและดีใจที่ได้เอาเรื่องราวของชุมชนและปัญหามาบอกเล่าสื่อสาร มันเปิดประสบการณ์ของการเรียนรู้อะไรใหม่ๆ”

หลังจากมาเข้าร่วมโครงการนี้ก็ทำให้เธอมองเรื่องการกินอาหารเปลี่ยนไป ได้เห็นคุณค่ามากขึ้น ได้รู้ว่ามีแหล่งที่มาจากไหน ที่นั่นมีความอุดมสมบูรณ์ยังไง มีสร้างความมั่นคงให้กับเรายังไง ทั้งในมุมเศรษฐกิจ วิถีชีวิต และทำให้เราตระหนักถึงปัจจุบันว่ามีความเปลี่ยนแปลงไปยังไงบ้าง ขนาดของปลาตอนนี้กับเมื่อก่อนเหมือนกันไหม หรือว่าปัจจุบันนี้ปลาตัวเล็กลง ความมั่นคงที่ว่ามานี้มันสำคัญหับชีวิตของเรามากๆค่ะ

เมนูที่นาซีเร๊าะชอบก็คือ “ปลาหมึกยัดไส้ข้าวเหนียว (ตูปะซูตง)” จะมีรสชาติผสมระหว่างความมันหวาน ทานเป็นของหวานกึงของคาวได้ เธอฝากรูปมาให้พวกเราดู

ถ้าวันหนึ่งนิคมอุตสาหกรรมเข้ามาจริง เราจะสูญเสียทะเล วิถีชีวิตของชาวประมงพื้นบ้าน ผู้คนอาจจะทยอยอพยพออกจากที่นี่ไปเพราะขาดรายได้ แถมด้วยมลพิษในชุมชนที่ส่งผลของร่างกายของเราและสัตว์ทะเล อนาคตของเด็กและเยาวชนที่นี่ก็ไม่มีโอกาสได้ซึมซับเรื่องทรัพยากรของชุมชนที่เคยมี ไม่ได้กินอาหารทะเลเหมือนตอนนี้

ผู้หญิงในชุมชนนี้เป็นทั้งแม่บ้านและนักต่อสู้ พวกเธอเห็นคุณค่าของทะเล ชุมชน และทุกคน ทำให้พวกเธอตัดสินใจออกมาต่อสู้เรื่องทรัพยากรในชุมชน กลุ่มนักรบผ้าถุงมีทั้งผู้หญิงและผู้ชาย แต่ส่วนใหญ่แล้วเป็นผู้หญิงออกมาเบื้องหน้า ส่วนผู้ชายสนับสนุนหลังบ้าน

สำหรับนาซีเร๊าะ ในฐานะลูกหลานที่เติบโตขึ้นมา เธอถือว่าเป็นรุ่นที่ 3 และเน้นทำงานกับเด็ก เยาวชนในพื้นที่เป็นหลัก ในความเข้าใจของเธอต่อคำว่า นักรบผ้าถุง ก็คือนักปกป้องสิทธิมนุษยชนที่ออกมาแสดงความคิดเห็น เรียกร้อง เพื่อชุมชนของตนเองและทุกคน เพื่อส่งต่อทรัพยากรในพื้นที่แห่งนี้กับรุ่นต่อไป

นาซีเร๊าะ ได้รับแรงบรรดาลใจจากแม่ๆ เพราะพวกเขาต่อสู้กันมาตั้งแต่ยังไม่เกิด เธอภูมิใจมากๆและคิดว่าพอถึงรุ่นของเราก็จะต่อสู้เพื่อคนรุ่นต่อไปเช่นเดียวกัน

นิหยาด และพี่แก๊ส เป็นกลุ่มนักรบผ้าถุงที่เชื่อมั่นในศักยภาพของเธอ และมอบโอกาสให้เธอได้ลองทำอะไรใหม่ๆ อย่างเช่นการสร้างกลุ่ม The sea walk 

“แต่ก่อนหนูเป็นคนเขิน ไม่กล้าแสดงออก แต่ตอนนี้หนูมีความกล้ามาขึ้น ทำให้เราลุกขึ้นมาต่อสู้เพื่อชุมชนต่อไป” 

ในอนาคตเธอจะยังคงทำเรื่องนี้ต่อไป เพราะหากไม่ทำแล้วเกิดวิกฤติมันก็จะส่งผลกลับมาหาเราและทุกคนในชุมชน 

เธอมีความหวังว่าจะสร้างการมีส่วนร่วมในการพัฒนาพื้นที่ชุมชนของตนเองร่วมกับเด็กและเยาวชน เพื่อความยั่งยืนของชีวิตในอนาคต ผ่านกิจกรรมสำรวจทรัยากรชุมชน ได้ทำการต่อยอดสิ่งที่มี

ถ้ามีโอกาสได้เล่าเรื่องราวบางเรื่องกับคนที่ไม่รู้จัก ก็อยากจะเล่าเรื่องวิถีชีวิตในชุมชนที่นี่ พวกเราอยู่กันอย่างเรียบง่าย ประกอบอาชีพประมงพื้นบ้าน มีชีวิต หากิน มีรายได้เพื่อเลี้ยงครอบครัวอยู่คู่กับทะเล ตอนนี้ทะเลกำลังจะเสื่อมสภาพลง ก็อยากให้ทุกคนเห็นความสำคัญและรักษาทะเล มันไม่ใช่แค่ของคนจะนะอย่างเดียว แต่ทะเลเป็นของคนทั่วโลก ก็อยากให้ร่วมกันปกป้องทะเลร่วมกับพวกเรา

“หนูเป็นลูกสาวของทะเลจะนะ” 

ทะเลช่วยชีวิตเรามากๆ อาหารทะเล หนูก็ชอบมากๆ บรรยากาศของทะเล เวลาที่หนูเหนื่อยจากการเรียนก็จะไปพักผ่อนที่ชายหาด มันก็ฮิลใจให้หนูกลับมาทำงานต่อสู้กับเรื่องนี้ต่อไปได้ หนูอยากเห็นความอุดมสมบูรณ์ในชุมชนแบบนี้ตลอดไป เห็นวิถีชีวิตของคนในชุมชนยังเหมือนเดิม

To every woman who showed up quietly and changed everything — We see you

International women’s day 2026